على محمدى خراسانى
10
شرح مكاسب (فارسى)
جواب اشكال : اوّلا تنها در كتاب تحف العقول نيامده بلكه در كتاب محكم و متشابه سيّد مرتضى ره نيز آمده با اينكه جناب سيد به خبر واحد عمل نمىكند ، و اين دليل بر اعتبار خبر مذكور است . و ثانيا درست است كه حديث ضعيف السند و مرسل است ولى مشهور بر طبق آن فتوى داده و عمل نمودهاند و شهرت عملى ضعف سند را جبران مىكند . اشكال پنجم : ما يقين نداريم كه كتاب تحف العقول از آن حسن به على بن شعبه باشد و نيز به طريق صحيح و معتبرى هم صحت اسناد كتاب در وى ثابت نشده و لذا روايات آن حجت نيست . جواب اولا نسبت كتاب تحف العقول به حسن بن على معروف است و علم به انتساب لازم نيست . و ثانيا بزرگانى همانند صاحب وسايل به اين معنى شهادت دادهاند آنجا كه در خاتمهء كتاب وسايل الشيعه فرموده : الفائدة الرابعة فى ذكر الكتب المعتمدة التى نقلت منها احاديث هذا الكتاب و شهد بصحتها مؤلفوها و غيرهم و قامت القرائن على ثبوتها و تواترت عن مؤلفيها او علمت بصحة نسبتها اليهم بحيث لم يبق فيها شك و لا ريب كوجودها بخطوط اكابر العلماء او تكرر ذكرها فى مصنفاتهم و شهادتهم بنسبتها و موافقة مضامينها . . . سپس تعدادى از اين كتب را نام برده تا اينجا كه فرموده : كتاب تحف العقول عن آل الرسول تأليف الشيخ الصدوق الحسن بن على بن شعبه . بنابراين از نظر سندى مشكلى نخواهيم داشت ، ضمن اينكه به فرمودهء مرحوم سيد در حاشيهء بر مكاسب ص 2 : مضامينها مطابقة للقواعد و مع ذلك فيها امارات الصدق فلا بأس بالعمل بها ، يعنى دو ويژگى مهم در اين روايت هست كه آن را قابل قبول مىسازد : يكى اينكه مطابق با قواعدى است كه به تفصيل در